Home / Wiegendood / Wiegendood (SIDS)

Wiegendood (SIDS)

wiegendood SIDSWiegendood: het is de nachtmerrie van elke jonge ouder. Wie heeft er midden in de nacht niet een vinger onder het neusje van een slapende baby gehouden om te voelen of hij nog ademt? Hoewel wiegendood per definitie geen medische oorzaak voor het overlijden geeft, kun je wel de risico’s beperken.

Wat is wiegendood?

In feite is wiegendood een uitsluitingsdiagnose: wanneer een ogenschijnlijk gezonde baby tussen een week en één jaar oud onverwachts overlijdt, meestal tijdens de slaap, en daar geen medische doodsoorzaak wordt gevonden, spreken we van wiegendood. De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde gebruikt de term ‘sudden infant death syndrome’ (SIDS) voor wiegendood. Wiegendood komt het meeste voor bij baby’s tussen de twee en vier maanden.

Hoe vaak komt wiegendood voor?

De laatste jaren neemt het aantal gevallen van wiegendood gelukkig af. In 2013 werden tien gevallen van wiegendood gerapporteerd. Hiermee is Nederland één van de landen met de laagste cijfers. Dat komt grotendeels door de goede voorlichting over veilig slapen. Geheel nauwkeurig zijn de cijfers echter niet, aangezien we pas van wiegendood kunnen spreken als er autopsie is gepleegd. Er zullen wellicht meerdere gevallen van verdacht overlijden zijn, waarbij niet op autopsie is overgegaan.

Oorzaken wiegendood

Oververhitting

Een belangrijke oorzaak voor wiegendood is warmtestuwing. Als de baby zijn warmte niet goed kan afgeven aan de omgeving, moet het lichaam zichzelf laten afkoelen door de bloedvaten wijd open te zetten. Daardoor daalt de bloeddruk. Het hart gaat harder pompen en kan overbelast raken.

Dat je goed moet opletten dat een baby niet te warm slaapt, bleek onlangs weer uit een Britse studie. Moeders van kindjes die stierven aan wiegendood bleken vaker ongerust dat hun baby het te koud hadden en hen daarom warm instopten. Voel altijd aan het nekje of de voetjes of je baby het niet te warm heeft. Een baby die transpireert heeft het altijd te warm. Koude handjes zijn daarentegen niet ongewoon.

Buikligging

wiegendood rug slapenDaarnaast is een bekende oorzaak van wiegendood het op de buik slapen van de baby. Sinds 1987 wordt daarom aangeraden baby’s altijd op de rug te slapen te leggen. Bij het op de buik slapen kunnen er namelijk vier complicaties optreden:

Roken

Vooral het actief roken van de moeder tijdens en na de zwangerschap verhoogt het risico van wiegendood. Passief roken verhoogt echter ook het risico. Roken tijdens de zwangerschap heeft een ongunstige invloed op de zuurstofvoorziening, groei en vermoedelijk ook longfuncties van de baby. Na de geboorte kan het opgroeien in een rokerige omgeving de groei en werking van de longen nadelig beïnvloeden. Het verkleint de opname van zuurstof en het maakt uw kindje vatbaarder voor ontstekingen van de luchtwegen.

Onveilig bed

Leg je baby altijd in een veilig ledikantje of wiegje te slapen. Een veilig bed heeft GEEN kussens, kussentjes, rolletjes of knuffeltjes bij het hoofdeinde. De zijwanden zijn ventilerend en de spijlafstand moet tussen de 4,5 en 6,5 cm zijn. Leg je baby nooit vast in bed. Kies een stevig en goed passend matras. Je baby slaapt het veiligst onder een strak ingestopt, kort opgemaakt laken met eventueel een deken (onderin het bedje, met de voetjes tegen het voeteinde) of in een babyslaapzak. Een babyslaapzak heeft als voordeel dat je baby nooit met zijn gezicht onder de deken kan komen. Bovendien kan het zich dan minder makkelijk op de buik draaien.

Risicogroepen

Extra aandacht en zorg geldt voor deze baby’s die een verhoogd risico lopen op wiegendood:

  • Prematuren en vroeggeborenen
  • Pasgeborenen wiens broertje of zusje is overleden aan wiegendood
  • Kinderen bij wie ALTE is vastgesteld
  • Baby’s die zeer moeilijk wakker worden
  • Kinderen van mama’s die overmatig drugs of alcohol gebruiken
  • Kinderen van mama’s die roken (zie hierboven)
  • Zuigelingen die aangeboren afwijkingen vertonen van het aangezicht die de ademhaling kunnen belemmeren
  • Baby’s met een afwijkend slaappatroon
  • Kinderen die risicosymptomen vertonen tijdens de slaap (bijvoorbeeld sterk zweten, snurken, lange adempauzes, hartritme-stoornissen)

In bed met je baby slapen

Samen slapen met een baby in het ouderlijk bed wordt door velen als gevaarlijk gezien. Je zou immers bovenop de baby kunnen rollen of de baby kan verstikt raken door een kussen of het dekbed. Samen slapen komt dan ook weinig voor, met uitzondering van incidenteel samen in slaap vallen na het voeden. Toch is het biologisch gezien een natuurlijke vorm van slapen en in het geval van nachtelijke borstvoedingen, een ideale manier om beiden zoveel mogelijk slaap te pakken. Uit onderzoek blijkt dat de bewegingen van moeder en zuigeling zo op elkaar afgestemd zijn, dat ze in de slaap op elkaar reageren. De kans dat je op je kind rolt, is dus erg klein. Neem echter wel de nodige voorzorgsmaatregelen om veilig samen te slapen!

  • Neem NOOIT je baby bij je in bed als je onder invloed van alcohol, medicijnen of drugs bent, oververmoeid bent of een ziekte of aandoening hebt waardoor je je mogelijk minder bewust bent van je kindje.
  • Neem NOOIT een ongezonde baby met ademhalingsproblemen bij je, een baby met koorts of die in de risicogroep hierboven wordt vermeldt.
  • Roken vergroot het risico op wiegendood. Als jij, of degene met wie je het bed deelt, rookt, moet je ervoor zorgen dat je niet in slaap valt met je kindje bij je in bed, ook als je nooit in bed rookt.
  • Neem je kindje niet bij je in bed als je sterk overgewicht hebt.
  • Zorg ervoor dat je baby niet te warm wordt. Leg je baby tussen de hoofdkussens in zijn eigen slaapzakje of onder zijn eigen lakentje. Let ook op de temperatuur van de slaapkamer (zeker niet hoger dan 21 graden).
  • Slaap niet op de bank (baby’s kunnen met het gezicht tussen de kussens glijden of tegen de achterkant van de bank geperst werden) en liever niet in een waterbed.
  • Slaap op een stevig matras, zonder spleten tussen de ombouw en het matras of tussen de matrassen.
  • Laat je baby nooit op een kussen of met het hoofd onder een deken slapen.
  • Alle volwassen personen in bed moeten zich er volledig van bewust zijn dat er een baby in het bed ligt en zich daar verantwoordelijk voor voelen. Ga er nooit vanuit dat de ander wel weet dat de baby er ligt.
  • Laat peuters en kleuters niet in hetzelfde bed als de baby slapen.

Op de ouderslaapkamer slapen

In tegenstelling tot het nog controversiële in bed slapen met je baby, is het een gangbaar advies om de eigen wieg of het bedje van je pasgeborene bij je op de ouderslaapkamer te zetten. Dat advies berust op vele onderzoeken die aantonen dat deze nabijheid risico verlagend is. Aanbevolen wordt om dit in elk geval het eerste half jaar te doen. In de praktijk slapen 3 op de 4 baby’s echter op hun eigen kamer. Hiermee wijkt de mens af van de gewoonte van alle andere primaten in het dierenrijk om hun jongen dichtbij zich houden.

 

Gebruikte bronnen
SPOED Magazine – tweemaandelijks vakmagazine voor ambulance & spoedeisende hulp, nr 5, nov-dec 2014 (DVE Media, België)
www.veiligheid.nl
www.wiegedood.nl
www.natuurlijkouderschap.org